Biologisch, halal en goed voor jezelf zorgen: met die ambitie stampte Fatima Ftaich tien jaar geleden de onlinewinkel Vidya uit de grond. Inmiddels leidt ze een fysieke winkel met koffiebar langs h…

‘Waarom zou een matchabar gelijkstaan aan gentrificatie?’

Biologisch, halal en goed voor jezelf zorgen: met die ambitie stampte Fatima Ftaich tien jaar geleden de onlinewinkel Vidya uit de grond. Inmiddels leidt ze een fysieke winkel met koffiebar langs het kanaal in Molenbeek, heeft ze een eigen voedingsmerk en meer dan negentigduizend fans op Instagram.

Langs het kanaal in Molenbeek hoef je vandaag niet meer lang te zoeken naar een koffie. Er was al Le Phare du Kanaal, maar ook Bsaha op de hoek met het Saincteletteplein en Kosto Coffee even verderop. Sinds een achttal maanden kwam daar nog Habebe bij: een ontbijt- en lunchplek uit de koker van Fatima Ftaich (46), zaakvoerster van biowinkel Vidya. Die ligt in het pand waar ooit meubelzaak Lulu huisde.

“Ik zie dat niet als concurrentie, want we hebben onze eigen visie en communicatie. De klanten komen echt voor ons naar hier”, zegt Ftaich. Dat weet ze omdat er steeds vaker toeristen binnenwaaien: de zaakvoerster heeft zich in geen tijd ontpopt tot online-influencer rond biovoeding en zelfzorg, met ruim negentigduizend volgers via Instagram én een eigen voedingsmerk, Eatya. “Maar dertig procent van onze volgers woont in België of Brussel. De rest vooral in Frankrijk, maar ook Canada of andere landen”, zegt Ftaich.

“Ik creëer een community van grote zussen die zorgen voor elkaar” Fatima Ftaich Onderneemster en influencer

En zo werd 'haar' Habebe al snel een nieuwe bestemming voor wie Brussel vooral via TikTok verkent. “We zijn een destination-­zaak voor wie onze producten wil proeven”, zegt Ftaich. Dat gaat van Eatya-matchapoeder tot cacao, olijfolie of himalayazout, allemaal biologisch en bovendien halal. Onder meer koffiebar Brol in Molenbeek, Crème in hartje Brussel en Bisou in Elsene werken al met haar producten, net als bioketen Farm. Het maakt Fatima Ftaich een opvallend grote naam in het Brusselse landschap, die opvallend onbekend blijft bij het grote publiek. “Toen we Habebe Coffee pas openden, bleven de klanten van de vorige zaak weg. Werknemers van KBC of Thurn & Taxis misten hier gewone broodjes met vlees, denk ik.”

Welk nieuw publiek spreekt u dan aan? Fatima Ftaich: Vaak pendelaars die mij kennen via sociale media. En een hele categorie van actieve vrouwen die hard werken, maar zich niet altijd gehoord voelen. Ze komen uit Brussel, maar ook Waalse en Franse steden, en ze zijn zowel wit als Arabisch. Ik hoor vooral dat ze mijn stijl verfrissend vinden. Ik toon eerlijk en authentiek dat ondernemen niet altijd makkelijk is. Ik doe dat zeker niet altijd Instagrammable. Het leven is soms ploeteren, daar moet je geen mooi plaatje van maken. Ik zie mezelf liever als een grote zus die zegt: “Soms is het leven zwaar, maar het komt uiteindelijk wel goed.” Als community zorgen we nu als grote zussen voor elkaar.

| Fatima Ftaich is onderneemster en influencer: “Bij vrouwen met een migratieachtergrond ken ik niemand die het op dezelfde manier doet als ik.”

Waarom bent u eigenlijk met ondernemen begonnen? Ftaich: Dat was een toevalstreffer. Ik werkte vroeger in loondienst. Zo had ik het thuis geleerd. Niemand in mijn familie was bakker, slager of elektricien. Ik moest studeren, een goede job vinden en dan hogerop proberen te raken. Dat heb ik ook gedaan: ik werkte lang in de sociale sector, maar ik miste creativiteit, vrijheid en avontuur. Zo heb ik tien jaar geleden Vidya opgericht, samen met mijn man en een derde vennoot. We zijn gestart als e-commercebedrijf, een proces van vallen en opstaan, en we moesten alles financieren met leningen bij de bank. Ik heb pas gaandeweg ontdekt wat ik echt graag wilde doen: positieve dingen creëren, gezonde producten aanbieden en mijn eigen lifestyle delen met andere mensen. Ik zorg nu voor de visie, mijn man voor het operationele luik. Al voel ik me pas sinds vijf jaar een échte ondernemer, wat natuurlijk nog altijd heel pril is.

U getuigt via sociale media zeer eerlijk over dat vallen en opstaan. Waarom? Ftaich: Omdat een leven als ondernemer niet altijd makkelijk is. Drie jaar geleden kende ik een periode met enorm veel stress, angst en paniekaanvallen. Ik voelde zware druk, ook financieel, en ik heb nog vier kinderen thuis. Voor vrouwen is zo'n stress dikwijls nog zwaarder door hun hormoonhuishouding en hun cyclus. Ik heb me bijna tweeënhalf jaar slecht gevoeld en heb er werkelijk alles aan gedaan om me weer beter te voelen. Ik besefte dat ik vast niet de enige was die zoiets doormaakte. Waarom zou ik het dan niet delen? Toen ik het deed, reageerden heel wat mensen dat zij hetzelfde voelden, maar het niet durfden te zeggen uit schaamte. Dat heeft tot verbinding geleid.

Er bestaan wel netwerken voor ondernemersvrouwen en u bent niet de enige die daarover online spreekt, toch? Ftaich: Uit Molenbeek of bij vrouwen met een migratieachtergrond ken ik alvast niemand die het op dezelfde manier doet als ik. Ik heb zelf een paar jaar bij Entreprendre Bruxelles gezeten, en ik weet dat er zakenclubs bestaan zoals The Nine, maar als vrouw van Marokkaanse afkomst vind ik niet altijd mijn plek in die kringen. De gesprekken voelen daar nogal preppy, alsof we allemaal een kunstgalerij zouden uitbaten. Ik voel mezelf een ondernemer in de echte wereld, met echte problemen en echte schulden. Soms moet ik 15.000 euro vinden en heb ik dat geld niet, soms komen mijn medewerkers niet opdagen en soms moet ik poetsen, terwijl ik ook content moet maken. Dat is de realiteit. Tegelijkertijd mis ik soms voeling met vrouwen met een migratieachtergrond, want zij ondernemen doorgaans in andere projecten dan ik.

“Ik weet dat er zakenclubs bestaan voor vrouwen, maar de gesprekken voelen daar nogal preppy, alsof we allemaal een kunstgalerij zouden uitbaten.” Fatima Ftaich

Tijd voor een nieuw netwerk? Ftaich: Daar heb ik geen tijd voor. (Lacht) Ik draag al zoveel petjes en ben een perfectionist. Het zou me te veel druk geven. Ik merk vooral dat veel vrouwelijke ondernemers kleine zelfstandigen zijn, en dat in de hele sector een gebrek aan transparantie heerst. Je ziet soms vrouwen met een prachtig project, mooi vormgegeven op hun socials, en je vraagt je af: “Hoe doen zij dat toch?” Wel, vaak hebben ze geld van hun ouders op zak. Ze zijn een soort nepobaby's. Dat is oké, maar wij hebben dat niet. Ik probeer ook de rommel van het ondernemen te tonen.

Man en vennoot

Fatima Ftaich staat met twee voeten in haar zaak, maar ook in de wereld. Ze groeide op in de Anneessenswijk, studeerde sociologie en erkent bewust haar eigen privileges. “Ik heb mezelf in Brussel nooit ondervertegenwoordigd gevoeld. Ik ben zelf moslima, maar ben er wel zeker van dat ik het moeilijker had gehad mocht ik een hoofddoek dragen, of mocht ik een zwarte vrouw zijn”, zegt ze. “Er is een ladder van privileges. De witte man staat bovenaan, maar ik zeker niet helemaal van onderen.”

Dat ze haar bedrijven Vidya, Eatya en Habebe samen met haar echtgenoot Gregory Dahan leidt, noemt Ftaich bijzaak. “Ik noem hem veel liever mijn vennoot, want het is al gebeurd dat investeerders mij aanspraken als 'de vrouw van Gregory'. Neen, ik ben Fatima”, vertelt ze. Het gezin woont zelf niet in Molenbeek, maar in Anderlecht. Toch is ze hier goed thuis en verankerd.

De eigenaar van dit pand, Jean-Paul Pütz, klaagde twee jaar geleden al over het ondernemersklimaat in Molenbeek. Hij wilde zowel dit pand als het Mima van de hand doen, omdat er volgens hem niets bewoog in de gemeente. Ftaich: En hij heeft gelijk. De bereikbaarheid van onze winkel is al anderhalf jaar ellendig. Elke dag duikt er wel ergens langs het kanaal een nieuwe blokkade op of verandert de werfinrichting, en er is niemand bij de hele gemeente die ons daarover informeert of antwoordt. We mailen, bellen, maar horen niets. Dat gaat verder dan de politiek. Toen ik een video op Instagram postte om reclame te maken voor mijn café en die viraal ging, kreeg ik enorm veel negatieve reacties van de bewoners uit Molenbeek. “Nog iemand die het hier gaat gentrificeren”, schrijven ze dan. Maar ik ben sociologe van opleiding, ik weet wat gentrificatie is. Dat is ervoor zorgen dat de vastgoedprijzen zodanig hard stijgen dat lokale bewoners moeten vertrekken. Niet: een café openen.

Voor sommige stadsbewoners staat matcha latte gelijk aan gentrificatie. Ftaich: Dat vind ik een idiote associatie. Matcha is gewoon groene thee. Mogen mensen uit Molenbeek dat niet drinken? Wie dat zegt, herleidt Molenbeek tot een enkele, vaste essentie. Alsof zijn inwoners alleen van muntthee en donuts mogen houden. Ik vind dat nogal triestig en bovendien klopt het niet. Kijk naar een café als Brol, waar het elke dag vol zit en het niets uitmaakt of je wit of Arabisch bent. Ik hou van complexiteit. Als de kwaliteit goed is, komen de mensen wel.

Wat zijn uw ambities nog met Vidya? Droomt u van een keten? Ftaich: (Lacht) Tussen dromen en springen zit een groot verschil. Ik krijg wel berichten van mensen die graag een Vidya-winkel in Luik of zelfs Parijs zouden hebben, maar ik ga geen honderdduizenden euro's investeren omdat iemand me zegt dat dat 'wel leuk' zou zijn. Voorlopig wil ik de zaak stabiliseren en externe investeerders aantrekken. Dat kunnen ook sponsors zijn voor mijn job als onlinecontentcreator.

Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels . Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg .