In tijden van snel gespuwde meningen op sociale media, filterbubbels en politieke polarisatie duiken in Brussel steeds meer debatinitiatieven op. “Alles wat iemand zegt, is per definitie onvolledig.”

Debatclubs populair in Brussel: 'In een livegesprek kan je niemand wegswipen'

In tijden van snel gespuwde meningen op sociale media, filterbubbels en politieke polarisatie duiken in Brussel steeds meer debatinitiatieven op. “Alles wat iemand zegt, is per definitie onvolledig.”

Woensdagavond in The Sisters Brussels Café, nabij de Grote Markt. Hier komt de debatgroep Brussels Debaters wekelijks samen om te discussiëren over uiteenlopende onderwerpen, van 'Is oorlog ooit gerechtvaardigd?' tot 'Kan je vrienden blijven met je ex-partner?'

Ondanks de lokroep van zonnige terrasjes, zit de zaal boven bomvol. BRUZZ telt meer mannen dan vrouwen en de deelnemers zijn vooral hoogopgeleid. De achtergrond van de deelnemers is dan weer heel divers: van Argentinië tot Roemenië en van Griekenland tot India. De voertaal is Engels, maar iedereen spreekt met een uniek accent. De kwestie van de avond: 'Is de opkomst van China positief voor ontwikkelingslanden?' De sfeer is broeierig: dat ligt niet alleen aan de tropische temperaturen, maar ook aan het verhitte onderwerp.

Vurige betogen

De formule is helder: twee teams van vier personen die ieder zes minuten krijgen om hun tegengestelde visie te verdedigen. Na een kwartier voorbereiding zijn de stemmen opgewarmd en is de toon gezet. 'Schendt het politieke model van China de mensenrechten in ontwikkelingslanden of is dat een ironische interpretatie van westerse landen met een koloniaal verleden?' 'Betekent economische steun een negatieve inmenging of moeten we met een hoopvolle blik kijken naar de steun van China?'

“In een veranderende wereld is er niet één heilig model en geen enkele wereldmacht is onschuldig”, wordt er geponeerd. De toon van de sprekers varieert van stotterend tot luid, van inhoudelijk tot emotioneel. Daniel Dapiaggi en Polly*, twee dertigers met respectievelijk Argentijnse en Britse roots, staan vanavond lijnrecht tegenover elkaar. Uit hun vurige betogen spreekt hun passie voor het debat.

“Ik verafschuw sociale media, er is geen ruimte voor echte reflectie" Daniel Dapiaggi . Deelnemer

“Een half jaar geleden nam ik voor de eerste keer deel”, vertelt Polly. “In de eerste plaats om nieuwe mensen te leren kennen. De laatste keer dat ik gedebatteerd had, was op school. Maar ik vond het meteen plezierig.” Ondertussen gaat ze zo'n twee keer per maand naar Brussels Debaters: om te spreken, maar ook om te luisteren. “De stellingen die worden gekozen zijn nooit zwart-wit, waardoor er geen conflict ontstaat, maar een georganiseerd meningsverschil.” Debatteren gaf Polly meer zelfvertrouwen en een grotere kennis. “Ik leer als buitenlander in België over de waarden van dit land en voel me meer betrokken bij geopolitieke thema's.”

Voor Daniel Dapiaggi ligt de sterkte van Brussels Debaters in het debat buiten de schermen. “Ik verafschuw sociale media, er is geen ruimte voor echte reflectie. Door het algoritme belanden we bovendien in een echokamer die ons eigen gelijk herhaalt. Wanneer je in reallife met elkaar discussieert, kun je die persoon niet wegswipen. Dan moet je echt luisteren, ook al ben je het niet eens met elkaar.”

Ondanks zijn sterke opinies, is het niet zijn doel om te overtuigen. “Alles wat iemand zegt, is per definitie 'fout' en onvolledig. Het boeiendste aan deze debatten vind ik dat je geconfronteerd wordt met andere meningen. Dat creëert inzicht en empathie. We zouden dus meer debatclubs nodig hebben, zeker in een land als België.”

Ongehoorde stemmen

Een diepgewortelde debatcultuur zoals in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk kent België vooralsnog niet. Maar in Brussel duiken steeds meer initiatieven op om met elkaar in discussie te gaan. Het Engelstalige Brussels Debaters bestaat intussen dertien jaar. Aan Franstalige kant is er Rugir, een organisatie die het parlementaire debat aanwakkert bij studenten en aan Nederlandstalige kant is er deBuren, het Vlaams-Nederlands Huis voor Cultuur en Debat. Debateville biedt een debat- en spreekvaardigheidsprogramma aan voor Brusselse jongeren en Let's Talk About geeft een platform aan thema's rond politiek en mensenrechten.

“Vanuit sociaal-cultureel werk is er de laatste tijd meer aandacht voor debat als reactie op een groeiend gevoel van polarisatie”, zegt Rachel Vlacic van Avansa Citizenne. Samen met Lieselotte Gevens van Muntpunt organiseert ze deze week de workshopreeks Sterk(er)in je stem. “Ook in de bibliotheek merken we die nood”, zegt Gevens. “Eenrichtingsverkeer werkt niet meer, dialoog is belangrijk. Al hebben mensen niet altijd de juiste handvatten.”

“Ik zie jammer genoeg een groeiend politiek cynisme bij onze deelnemers, maar tegelijk ook een grote maatschappelijke bevlogenheid" Jef Willems Organisator Brussels Debaters

Dat is de reden waarom ze de workshopreeks organiseren en daarbij doelbewust inzetten op een divers publiek. “En niet alleen hoogopgeleide mensen”, zegt Gevens. “Daarom werken we samen met Avansa Citizenne. Zij zetten in op gemeenschappen die niet altijd hun stem kunnen laten horen.” Zo neemt Parlé Democratie deel, een groep van mensen met een migratieachtergrond.

Om de drempel te verlagen, worden de workshops in verschillende talen gegeven en is de activiteit gratis. “We gaan er niet zomaar vanuit dat mensen hun weg vinden naar de workshop”, zegt Vlacic. “Zo spreken we rechtstreeks groepen aan in ons netwerk om te horen welke thema's bij hen leven, zoals de rol van scholen in de opvoeding en de agressie ten aanzien van de LGBTQI+­-gemeenschap.”

De inhoudelijke discussie staat hierbij niet voorop, wel het vertrouwen geven aan mensen om deel te nemen aan het publieke debat. “Op die manier is het vooral emanciperend. Want al die stemmen hebben veel te vertellen als je hun de ruimte geeft. Drempelvrees voelen we niet bij de deelnemers, eerder gebetenheid.”

Geduld

Filosoof Simon Truwant , die de reeks begeleidt, probeert bewust een Brussels model te vinden. “Ik ben geen fan van het Amerikaanse debat, waarbij je het publiek moet overtuigen en je je tegenstander onderuithaalt. Dat is het tegenovergestelde van actief luisteren, het is het debat als een oorlog presenteren.” Het oorlogspad kiezen de deelnemers van Sterk(er) in je stem niet, al hoeven ze niet bang te zijn botsende meningen. “Het mag schuren, maar de deelnemers delen één gemeenschappelijk doel: een leefbare stad. Op dat vlak is Brussel heel interessant: al die verschillende perspectieven vragen veel geduld, maar geven ook kleur aan het debat.”

Maakt deelnemen aan het maatschappelijk debat je tot een betere burger dan een vuurspuwende klavierridder?

Rachel Vlacic van Avansa Citizenne gelooft van wel: “Onze deelnemers zijn sowieso maatschappelijk bevlogen, maar de kracht zit in de dialoog met andere betrokken burgers. Engagement is sterker wanneer je van je eilandje afkomt.” Ook Jef Willems, één van de organisatoren van Brussels Debaters, is ervan overtuigd. “Ik zie jammer genoeg een groeiend politiek cynisme bij onze deelnemers, maar tegelijk ook een grote maatschappelijke bevlogenheid. Debatteren in Brussel houdt je met je voeten op de grond omdat je zo'n grote diversiteit aan mensen en meningen ziet. In tijden van polarisatie willen wij onze verantwoordelijkheid daarin opnemen.” * Polly is een schuilnaam, haar echte naam is bekend bij de redactie

Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels . Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg .