| De tekening 'Zicht op Ukkel' is van de hand van Ferdinand-Joseph Derons.

# Opgedoken tekeningen en aquarellen tonen het landelijke Brussel van de 18e eeuw

Een tiental onlangs opgedoken werken uit de collectie van de hertogen van Arenberg tonen een landelijk Brussel in de 18 e eeuw, met tekeningen en aquarellen van de Naamsepoort, Laken en Ukkel. De unieke werken komen uit een Belgische privécollectie en worden binnenkort geveild bij Arenberg Auctions vlakbij de Zavel.

Akkers, moerassen, boerderijen en kastelen: de tekeningen die onlangs opdoken in het Brusselse veilinghuis Arenberg Auctions tonen een Brussel dat vandaag moeilijk te herkennen valt. Een tiental werken uit 1700 nemen ons mee naar het landelijke Brussel en omstreken, meer bepaald naar de gemeenten Ukkel, en Laken en Brussel-Stad.

"Deze tekeningen tonen een Brussel dat volledig verschilt van de stad die we vandaag kennen. Ze laten zien hoe landelijk de omgeving nog was. Intussen is het beeld sterk veranderd of zelfs verdwenen”, vertelt Jeroen Luyckx, historicus en catalograaf bij Arenberg Auctions. “Daardoor hebben de werken niet alleen een grote artistieke waarde, maar ook een uitzonderlijk historisch en topografisch belang. Voor verzamelaars, musea en instellingen die het verhaal van Brussel willen bewaren en verrijken, vormen ze een unieke kans.”

Het landelijke Ukkel en het rurale Laken

De werken die onlangs binnenkwamen bij Arenberg Auctions komen uit de collectie van een anonieme Belgische privécollectioneur. Het landschap buiten de Brusselse stadsmuren werd driehonderd jaar geleden duidelijk gekenmerkt door kleine dorpskernen, boerderijen, landerijen en kastelen.

We zien het landelijke Ukkel in de 18 e eeuw, waar velden en open ruimte het uitzicht bepalen, lang voor het opging in de hoofdstad. Op een andere tekening is het rurale Laken afgebeeld, net zoals de gotische kerk van Alsemberg en de Naamsepoort.

Een afbeelding van de Meusefontein op de binnenplaats van het Brusselse stadhuis is een van de weinige elementen die vandaag nog altijd op exact dezelfde plek terug te vinden zijn. Het werk wordt te koop aangeboden vanaf 300 euro.

| De tekening van de Meusefontein op de binnenplaats van het Brusselse stadhuis heeft een startbedrag van 300 euro.

Arenberg-stempel

“De tekeningen die nu zijn opgedoken zijn bijzonder zeldzaam”, zegt Jeroen Luyckx van Arenberg Auctions. Al gaat het meer om de iconografie, dan om de maker van de kunstwerken.

De werken zijn van de hand van verschillende kunstenaars, sommige zijn anoniem, andere zijn gesigneerd, bijvoorbeeld door de in Brussel geboren Ferdinand-Joseph Derons. “Maar over de herkomst van de werken bestaat geen twijfel: op de achterzijde dragen de werken de kenmerkende stempel waarmee de hertogen van Arenberg hun collectie markeerden.”

Machtigste dynastie

De tekeningen en aquarellen zijn afkomstig uit de kunstcollectie van de hertogen van Arenberg, destijds een van de machtigste adellijke families uit onze contreien. De adellijke familie liet haar bezittingen en de omgeving nauwgezet documenteren. Dat leverde door de eeuwen heen een indrukwekkende verzameling topografische tekeningen op. Tussen de tekeningen die geveild worden zitten ook afbeeldingen van het kasteel van Beersel en een zicht op Alsemberg. Intussen viel die collectie uiteen: de tekeningen raakten versnipperd over locaties in België en Duitsland en bepaalde delen werden afzonderlijk verkocht.

De Arenberg-dynastie bezat onder meer het Arenbergpaleis (het huidige Egmontpaleis), het kasteel van Beersel, het Arenbergkasteel in Heverlee, het kasteel van Arenberg in Marche-les-Dames en tal van andere domeinen en landgoederen die de naam ‘Arenberg’ kregen. Ook Arenberg Auctions, het veilinghuis dat de tekenwerken te koop aanbiedt, werd vernoemd naar dat Arenbergpaleis (Egmontpaleis), wat verderop in de Wolstraat.

De tekeningen en aquarellen worden geveild tussen 24 en 26 juni bij Arenberg Auctions. De prijzen variëren tussen enkele honderden en duizenden euro’s.

| De Naamsepoort in de 18e eeuw, door Ferdinand-Joseph Derons.